Wijsheid boven NAP #5
Jan Klaassen de Trompetter
door: Astrid Jansen
Van Den Briel tot de hitlijsten
In het vorige ‘weetje’ leerde je over de discutabele invloed van de Watergeuzen. Wat heeft Jan met de trompet met deze historische figuren te maken? Jan Klaassen is geen historische held, eerder een antiheld. Het is een figuur in een songtekst uit de jaren zeventig. Wel met een knipoog naar de Watergeuzen die in 1572 Den Briel veroverden op de Spanjaarden.
Jan Klaassen was trompetter in het leger van de prins.
Hij marcheerde van Den Helder tot Den Briel.
Van wie is dit bekende lied?
A: Rob de Nijs
B: Boudewijn de Groot
C: Lennaert Nijgh
Lees verder voor het goede antwoord!
Leger van de Prins
In 1973 zingt Rob de Nijs het lied Jan Klaassen de Trompetter de hitlijsten binnen mede dankzij tekstschrijver Lennaert Nijgh en muziekschrijver Boudewijn de Groot. Alle antwoorden zijn dus goed! Een vrolijk en energiek liedje over een trompetter in het leger van de prins. Die eerste zin in het refrein komt niet uit de lucht vallen. Sterker: het is een muzikale verwijzing naar de gloriedagen van de Watergeuzen, het thema uit ons vorige weetje. Den Briel (Brielle) was immers de plek waar die rebelse geuzen op 1 april 1572 de eerste grote overwinning behaalden op de Spanjaarden. En daarmee trapten ze de deur open naar de Nederlandse Opstand.
Protest in schaapskleren
Het lijkt erop alsof het verhaal zich afspeelt aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Als je goed luistert, is het echter een protestlied tegen de oorlog in het algemeen. Na het uitbrengen ervan wordt het daarom als lijflied omarmd door vredesbewegingen en anti-oorlogsgroeperingen. Kinderen zongen vrolijk en uitbundig mee met deze hit, zonder de diepere betekenis of boodschap te kennen.
Fictie als boodschap
Jan Klaassen bestaat niet. Hij marcheert niet écht mee in een leger en blies ook nooit daadwerkelijk de aanval. En toch is hij onvergetelijk. In het lied staat hij niet symbool voor heldhaftige strijd, maar juist voor iemand die liever speelt dan vecht. Een muzikale dwarsligger met een trompet in plaats van een geweer. Juist dat maakt hem krachtig. Hij vertegenwoordigt al diegenen die midden in het geweld kozen voor iets anders: muziek, spel, verzet zonder wapens. De kracht van het lied zit in die dubbele laag: vrolijk op het oor, maar vol kritiek op oorlog en heldendom. Geen geuzenheld, maar juist een geluid tegen geweld.
Tijdloze hit
Ruim zes jaar eerder belandde een ander lied van Lennaert en Boudewijn al in de hitparade: Land van Maas en Waal. Dusdanig succesvol, dat we het elk jaar kunnen beluisteren in de Top 2000. Ook in dit nummer horen we een verwijzing naar de Spaanse overheersing, inclusief een verwijzing naar de Beeldenstorm in kerken.
“We zijn aan de koning van Spanje ontsnapt,
die had ons in zijn bed en de provisiekast betrapt.
We staken alle kerken met brandewijn in brand,”
Net als ‘Jan Klaassen de Trompetter’, klinkt ook hier het marsritme van de Opstand in door. Maar met een andere boodschap: het absurde kleurenpalet van de late middeleeuwen. Twee Nederlandse popklassiekers, geïnspireerd door een gedeeld Spaans verleden.
Absurd circus
Boudewijn de Groot begint zijn dwaze song met:
Onder de groene hemel in de blauwe zon
speelt het blikken harmonie orkest in een grote regenton.
Daar trekt over de heuvels en door het grote bos
de lange stoet de bergen in van het circus Jeroen Bosch.
Het lijkt een muzikale vertolking van het werk van de Middeleeuwse schilder Jeroen Bosch: een optocht van absurde taferelen. En zo kom ik op de volgende Wijsheid waarmee je jouw kennis langzaam richting zeeniveau brengt, namelijk de beroemde meester uit Den Bosch wiens werk eeuwen later een Catalaanse kunstenaar inspireert.
Geheugen opfrissen?
Bekijk hieronder de twee genoemde liedjes:
De volledige songteksten vind je hier:
Rob de Nijs – Jan Klaassen De Trompetter
Boudewijn de Groot – Land Van Maas En Waal