Spanje 13 december 2023

𝗪𝗲 𝗯𝗹𝗮𝘇𝗲𝗻 𝟯𝟳𝟱 𝗸𝗮𝗮𝗿𝘀𝗷𝗲𝘀 𝘂𝗶𝘁

Het trappenhuis is een hele bijzondere plek op de ambassade in Madrid. Er hangen tientallen gravures, schilderijen en foto’s van al mijn voorgangers die ooit als Nederlands ambassadeur in Spanje werkten. Deze week vieren we zelfs 375 jaar diplomatieke banden tussen Spanje en Nederland.

Dat jubileum is nauw verbonden met een belangrijk historisch feit, de vrede van Münster in 1648. De ondertekening van dit vredesakkoord volgde na jaren onderhandelingen tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het Koninkrijk Spanje. Het sluiten van de vrede betekende ook het einde van de Tachtigjarige oorlog. Onze republiek – een voorloper van het huidige Nederland – werd voor het eerst als soevereine staat erkend.

De druk was destijds enorm. Aan beide kanten van de onderhandelingstafel was het van groot belang dat de wapens werden neergelegd. Vooral het gewest Holland zuchtte onder de kosten van de strijd tegen de Spanjaarden en zag wel in dat de vrede goed was voor de handel. Ook Spanje moest steeds meer schrapen uit de oorlogskas vanwege de voortdurende invallen vanuit Frankrijk. Een akkoord met de Republiek betekende voor Spanje een oorlog minder.

𝘿𝙚 𝙚𝙚𝙧𝙨𝙩𝙚 𝙖𝙢𝙗𝙖𝙨𝙨𝙖𝙙𝙚𝙪𝙧𝙨

De ondertekening in het stadhuis van Münster betekende inderdaad dat handel enorm opbloeide. Amsterdam zou zelfs uitgroeien tot een oppermachtige handelsstad in het noorden van Europa. En de Spanjaarden? Die lieten er geen gras over groeien. Nog in hetzelfde jaar 1648 benoemde Spanje de eerste ambassadeur in Nederland. Antoine Brun, was zijn naam. Hij was zeker geen onbekende, aangezien hij een van de onderhandelaars bij het verdrag van Münster was.

Hij ontving zijn geloofsbrieven op 13 december 1648, precies 375 jaar geleden dus. Hierop kreeg Brun de opdracht zich als ambassadeur naar Den Haag te begeven. Brun zou uiteindelijk tot zijn dood als ambassadeur in de hofstad wonen.

Bij ons in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was minder haast een afgezant naar Madrid te sturen. Wij deden het net even anders. Terwijl de inkt van de Vrede van Münster nog nauwelijks droog was, zond de Staten-Generaal vijf Honoraire Consuls richting Spanje.

Ze vestigden zich strategisch in plaatsen langs of in de buurt van de Spaanse kust (San Sebastián, Cádiz, Alicante, Málaga, Sevilla). Even later stuurden ze er nog vier.

De consuls dienden uiteraard de handelsbelangen van de opkomende zeevarende Republiek. Ze hadden de handen vol, zo lees je in historische overleveringen, aan het verzamelen van informatie vanuit hun district. Uit briefwisselingen maken we op dat ze ook Nederlandse kooplieden moesten beschermen tijdens problemen met Spaanse havenbestuurders, en zelfs tegen Spaanse kapers. Schepen werden uit handen van de inquisitie gehouden, matrozen werden uit Turkse slavernij bevrijd.

𝙂𝙚𝙬𝙞𝙘𝙝𝙩𝙞𝙜𝙚 𝙙𝙞𝙚𝙣𝙨𝙩𝙚𝙣

De eerste echte diplomatieke vertegenwoordiger namens de Nederlandse Republiek was Hendrik van Reede van Renswoude. Hij werd acht jaar na de vrede van Munster door de Staten-Generaal benoemd tot minister (een diplomatieke titel). Van Reede bewees de staat “gewichtige diensten”, vooral ten aanzien van vriendschap en koophandel tussen beide landen.

Deze eerste Nederlandse diplomaat bleef tot 1667 in Madrid en keerde voor korte tijd terug naar zijn vaderland, waar hij het kasteel Schonouwen kocht. (Het landgoed ligt tegenwoordig in de gemeente Houten, waar u nog steeds de hoektoren kunt zien). Later duikt hij weer op in Spanje, en hoewel niemand het zeker weet, zou Van Reede hier overleden zijn.

Zijn zoon Godard begeleidde zijn vader destijds tijdens een diplomatieke missie naar het Spaanse hof en ook zijn portret hangt bij ons in het trappenhuis.

Eeuwen aan geschiedenis tussen Spanje en Nederland hangt daar naast de trappen. De ondertekenaars van de Zeven Verenigde Nederlanden hadden denk ik destijds nauwelijks het besef dat ze een zeer bestendige relatie met Spanje sloten. Het is een prachtige taart met 375 kaarsjes.

¡Felicidades!
Roel Nieuwenkamp

𝙁𝙤𝙩𝙤𝙨:

Het trappenhuis met de ambassadeurs in de Nederlandse ambassade in Madrid.
‘Ratificatie van de Vrede van Münster’ door Gerard ter Borch. Bron: Rijksmuseum
Antoine Brun, de eerste Spaanse ambassadeur in Den Haag. Van Hendrik van Reede zijn niet met zekerheid portretten vast te stellen.
Resten van het kasteel Schonouwen, ooit eigendom van Hendrik van Reede, in Houten. Foto: Frank Magdelyns